Mars Express


Sonda Mars Express z lądownikiem Beagle 2 i stopniem Fregat na orbicie parkingowej Sonda Mars Express na orbicie Marsa

Sonda kosmiczna ESA, która weszła na orbitę Marsa oraz dostarczyła w jego pobliże brytyjski lądownik Beagle 2.

Start z wyrzutni LC31 w Bajkonurze. Rakieta nośna Sojuz-FG/Fregat. Masa całkowita sondy 1186 kg (w tym lądownik 69 kg, orbiter 637 kg, paliwo 480 kg). Wymiary: prostopadłościan  1,4 x 1,5 x 1,8 m. Sonda jest stabilizowana trójosiowo. Zasilanie z baterii słonecznych o mocy 650 W na orbicie Marsa w afelium (powierzchnia paneli 11,42 m. kw.). Ma działać przez okres minimum 1 roku marsjańskiego (687 dni).

Celem naukowym misji jest sporządzenie wysokiej rozdzielczości (10 m) mapy topograficznej, morfologicznej i paleoklimatycznej Marsa, średniej rozdzielczości (100 m) mapy mineralogicznej i obserwacja atmosfery. Dane te pomogą w rozwiązaniu problemu obecności wody na Marsie.

W skład aparatury naukowej wchodzi 7 instrumentów:


Przebieg lotu:

Start początkowo wyznaczono na 01.06.2003. Potem data ta została kilkakrotnie przesuwana (31.05.2003, 23.05.2003, 06.06.2003, 02.06.2003). Powodem przesunięć były drobne problemy z samą sondą oraz priorytet dla startu statku transportowego Progress z zaopatrzeniem dla ISS.

29.05.2003 o 02:00 RN została ustawiona na wyrzutni LC31 kosmodromu Bajkonur.

Start nastąpił 02.06.2003 o 17:45:26,236.

W T+1h 31m 51s sonda znalazła się na orbicie heliocentrycznej o parametrach: hp=1,014 AU, ha=1,531 AU, i=0,2° i odłączyła się od stopnia Fregat.

04.06.2003 wykonano pierwszą korektę orbity heliocentrycznej.

Zaplanowana na 20.06. aktywacja sondy Beagle 2 została przełożona na 02.07.2003 z powodu problemów z pracą pamięci flash komputera sondy Mars Express. Problem zostały usunięty, jednak okazało się, że moc energii elektrycznej dostępnej dla sondy wynosi jedynie 70% zakładanej. Spowodowane jest to prawdopodobnie nieprawidłowymi połączeniami w systemie zasilania. Nie powinno to wpłynąć na przebieg misji.

16.12.2003 wykonano ostatnią korektę trajektorii.

19.12.2003 o 08:31 wysłano do sondy komendę oddzielenia lądownika Beagle-2. O 11:12 na Ziemię dotarło potwierdzenie prawidłowości wykonania czynności, w tym fotografia.

20.12.2003 o 10:50 wykonano manewr, który pozwoli na osiągnięcie założonego punktu na wysokości 400 km nad powierzchnią w chwili rozpoczęcia manewru wejścia na orbitę wokół Marsa.

25.12.2003 pomiędzy 02:47 a 03:24 wykonano manewr hamowania, co spowodowało wejście na orbitę Marsa o parametrach: hp=400 km, ha=188000 km, i=13° (zakładano hp=250 km, ha=150000 km, i=25°).

30.12.2003 około 08:00 na cztery minuty uruchomiono silnik sondy, co zmieniło orbitę na w przybliżeniu biegunową. Kolejnym krokiem będzie obniżenie apocentrum w celu uzyskania orbity roboczej (hp=256 km, ha=11560 km, i=86,3°).

04.01.2004 o 13:13 na 5 minut włączono silnik, co pozwoliło zmienić pułap orbity na hp=250 km, ha=40000 km.

07.01.2004 o 12:15 orbiter przeleciał na wysokości 315 km nad miejscem planowego lądowania sondy Beagle-2. Kontakt nie został nawiązany. W najbliższych dniach będą wykonane kolejne próby skomunikowania się z lądownikiem.

Kolejna korekta orbity (obniżenie apocentrum) została wykonana 07.01.2004 (?).

11.01.2004 wykonano ostatnią dużą korektę (obniżenie apocentrum, czas obiegu 10 godzin), po czym silnik główny został zdeaktywowany, gdyż do wejścia na orbitę roboczą z czasem obiegu 7,6 godziny zostaną użyte silniki korekcyjne. W dniach 15-26.01.2004 zostaną one uruchomione siedmiokrotnie. Wszystkie instrumenty naukowe (oprócz radaru MARSIS, którego wysięgnik zostanie rozłożony w kwietniu) zostały włączone i przesyłają już dane.

06.02.2004 nawiązano po raz pierwszy dwustronną łączność pomiędzy orbiterem a amerykańskim łazikiem Spirit.

W lutym 2004 orbita miała parametry: hp=260 km, ha=11607 km, i=86,59°.

W drugiej połowie kwietnia 2004 miano rozłożyć dwie 20-metrowe anteny radaru MARSIS, lecz operacja ta została wstrzymana na okres kilku tygodni z powodu wyników testów naziemnych. Wskazują one, że podczas rozkładania może dojść do uszkodzenia innych urządzeń sondy.

06.05.2004 wykonano korektę orbity. Poprzednia miała parametry: hp=266 km, ha=11580 km, i=86,59°, apocentrum obecnej wynosi 10046 km.

24.06.2004 podjęto decyzję o odłożeniu rozłożenia anten MARSIS w 2005 roku..

03.08.2004 przeprowadzono pierwszy seans łączności z amerykańskim łazikiem Spirit.

07.02.2005 podjęto decyzję o rozłożeniu anten MARSIS w dniach 04-15.05.2005. Wpierw w kilkudniowych odstępach zostaną rozłożone dwa 20-metrowe dipole, a na końcu 7-metrowy monopol.

04.05.2005 około 14:30 rozłożono pierwszy dipol, rozłożenie drugiego zaplanowano na 08.05.2005. Jednak dzień wcześniej okazało się, że jeden z 13 segmentów (prawdopodobnie 10.) nie został po rozłożeniu prawidłowo zamocowany, w związku z czym procedurę rozkładania pozostałych anten wstrzymano.

10.05.2005 o 18:20 wykonano manewr zmiany orientacji sondy - nagrzaniu uległa zimna dotąd część anteny, co spowodowało "zaskoczenie" jej segmentów.

14.06.2005 rozłożono drugi segment dipola.

17.06.2005 rozłożono trzeci i ostatni segment radaru MARSIS.

W początkach lipca 2005 awarii uległ przyrząd PFS, a konkretnie jego silnik służący do poruszania optyki. We wrześniu PFS został ponownie oddany do użytku po uruchomieniu silnika zapasowego.

19.09.2005 misję podstawową (do 01.12.2005) przedłużono o rok marsjański (23 miesiące).

27.02.2007 misja sondy została przedłużona do 31.05.2009 roku.

12.07.2008 sonda przeleciała w odległości 563 km od Phobosa.

17.07.2008 sonda przeleciała w odległości 273 km od Phobosa.

23.07.2008 o 04:49 sonda przeleciała z prędkością 3 km/s w odległości 93 km od Phobosa. Zdjęcie wykonane z odległości 97 km z rozdzielczością 3,7 m/piksel.

28.07.2008 sonda przeleciała w odległości 361 km od Phobosa.

03.08.2008 sonda przeleciała w odległości 664 km od Phobosa.

04.02.2009 misję przedłużono do 31.12.2012.

26.01.2010 orbita miała parametry: hp=350 km, ha=10300 km, t=6h 54'.

16.02.2010 o 05:52 sonda przeleciała w odległości 991 km od Phobosa.

22.02.2010 sonda przeleciała w odległości 574 km od Phobosa.

25.02.2010 sonda przeleciała w odległości 398 km od Phobosa.

28.02.2010 sonda przeleciała w odległości 226 km od Phobosa.

03.03.2010 o 20:55:40 sonda przeleciała w odległości 67 km od Phobosa.

07.03.2010 sonda przeleciała w odległości 107 km od Phobosa.

10.03.2010 sonda przeleciała w odległości 286 km od Phobosa.

13.03.2010 sonda przeleciała w odległości 476 km od Phobosa.

16.03.2010 sonda przeleciała w odległości 662 km od Phobosa.

19.03.2010 sonda przeleciała w odległości 848 km od Phobosa.

23.03.2010 sonda przeleciała w odległości 1341 km od Phobosa.

26.03.2010 sonda przeleciała w odległości 1304 km od Phobosa. Na tym seria bliskich przelotów została zakończona.

??.11.2012 misję przedłużono do 31.12.2014.

19.06.2013 misję przedłużono do 31.12.2016.

25.11.2016 misję przedłużono do 31.12.2018.


Plan lotu sondy:
 
data zdarzenie
31.12.2018 zakończenie misji przedłużonej


Strona główna | Witryna projektu Mars Express | Sondy kosmiczne - Mars | Sondy kosmiczne